ΩΡΩΠΟΣ

Η πορεία των ανασκαφικών ερευνών στον προκλασικό οικισμό του Ωρωπού και τα αποτελέσματά τους.

Μια εκπληκτική περιγραφή της αρχαίας ιστορίας του Ωρωπού, επιχειρείται παρακάτω σε μια μοναδική μελέτη, που προέκυψε από τις ανασκαφές που έγιναν τόσο στο χώρο του παλαιού Γυμνασίου, όσο και στον ευρύτερο χώρο του Ωρωπού.

Μια μοναδικής αξίας έρευνα που ‘έγινε από την ομάδα των αρχαιολόγων που περιγράφουμε παρακάτω:

Επιστημονική επιμέλεια

Αλέξανδρος Μαζαράκης Αινιάν

Μουσειολογική μελέτη

Μάρλεν Μούλιου

Βασικοί συνεργάτες

Manuel Arjona, Βίκυ Βλάχου, Jean-Sebastien Gros, Ξένια Χαραλαμπίδου.

Μετά την λήξη των ανασκαφών,η συγκεκριμένη ομάδα προχώρησε στην σύνταξη μιας έκθεσης που ρίχνει φως τόσο στα ευρύματα όσο και στην αξία τους.

Η έκθεση έχει ως βασικό της πυρήνα και θέμα την πορεία των ανασκαφικών ερευνών στον προκλασικό οικισμό του Ωρωπού και τα αποτελέσματά τους.

Οι στόχοι της είναι, όμως, πιο σύνθετοι, εφόσον το κοινό το οποίο φιλοδοξεί να προσελκύσει δεν είναι αποκλειστικά αρχαιολόγοι ή φοιτητές αρχαιολογίας αλλά όλοι, μικροί και μεγάλοι, όσοι ενδιαφέρονται για την επιστήμη της αρχαιολογίας, έχουν αναρωτηθεί πώς διεξάγεται μια αρχαιολογική ανασκαφή και θέλουν να μάθουν πώς οι αρχαιολόγοι μελετούν και ερμηνεύουν τα ευρήματα, κινητά και ακίνητα, ενός αρχαιολογικού χώρου προσπαθώντας να κατανοήσουν την αρχαία κοινωνία που τα δημιούργησε και τα χρησιμοποίησε.

Έτσι, η διάθρωση της έκθεσης και η επιλογή των θεμάτων που θίγει βασίστηκε στην επιθυμία των διοργανωτών της να εξοικειώσουν τους επισκέπτες με την αρχαιολογία και το έργο των αρχαιολόγων, συντηρητών και άλλων ειδικών, παρουσιάζοντας, με τρόπο άμεσο, εύληπτο, ζωντανό και ευχάριστο, τη διαδικασία και τις τεχνικές μιας αρχαιολογικής ανασκαφής καθώς και όλα τα επόμενα στάδια της μελέτης, ερμηνείας, επιμέλειας και τεκμηρίωσης των αρχαιολογικών ευρημάτων. Παράλληλος στόχος είναι η δημιουργία πολλαπλών ερεθισμάτων και η διάχυση μηνυμάτων για τα αρχαιολογικά αντικείμενα και τις σχέσεις τους με τους ανθρώπους, σ’ ένα περιβάλλον που θα εξάπτει την περιέργεια και θα κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον των επισκεπτών.

Το χρονολόγιο του Ωρωπού

1550-1200Μυκηναϊκοί οικισμοί στη θέση Σοχώρια και στον Παλιό Ωρωπό.
900-825Πολυάριθμα αγγεία στο οικόπεδο του Ο.Τ.Ε. στα Νέα Παλάτια.
760-700Ανάπτυξη του μεγάλου βιοτεχνικού οικισμού με τα πολυάριθμα καμπυλόγραμμα οικοδομήματα που ανασκάφηκαν στο οικόπεδο του Ο.Σ.Κ. Ο οικισμός ταυτίζεται μάλλον με την Ομηρική Γραία.
700-600Συνέχιση της κατοίκησης στο χώρο. Σ’ αυτήν την περίοδο εντάσσεται το μεγάλο οικοδόμημα, που ίσως ήταν στρατόπεδο και σχετιζόταν με το φημισμένο Ληλάντιο πόλεμο.
Στα τέλη του αιώνα καταστρεπτικές πλημμύρες ίσως οδήγησαν τους κατοίκους στην εγκατάλειψη κάποιων περιοχών.
600-480Ο οικισμός αναπτύσσεται σε άλλο σημείο αλλά τελικά καταστράφηκε από μεγάλη πλημμύρα και εγκαταλείφθηκε. Οι κάτοικοι μετακινήθηκαν δυτικότερα, στη θέση του σημερινού παραθεριστικού οικισμού της Σκάλας Ωρωπού.
506Κατά μία άποψη που δεν είναι αποδεκτή από όλους τους μελετητές ο Ωρωπός γίνεται Αθηναϊκή κτήση.
490Ο Ωρωπός αναφέρεται για πρώτη φορά από αρχαίους συγγραφείς (τον Ηρόδοτο).
446/5Ο Ωρωπός ξαναμνημονεύεται σε αθηναϊκή επιγραφή ως σταθμός για την επικοινωνία με τη Χαλκίδα και τη Βόρεια Εύβοια.
431Πελοποννησιακός πόλεμος. Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι ο Ωρωπός δεν ήταν ασφαλής.
426Ο Νικίας αποβιβάζεται στον Ωρωπό και βαδίζει εναντίον της Τανάγρας.
424Μετά την καταστροφή στο Δήλιο οι Αθηναίοι στρατιώτες καταφεύγουν στον Ωρωπό.
415Ο Αμφιαράος του Αριστοφάνους παίζεται στην Αθήνα.
411Οι Βοιωτοί καταλαμβάνουν τον Ωρωπό.
402Εμφύλιος πόλεμος στον Ωρωπό. Οι Θηβαίοι μετακινούν τους κατοίκους του Ωρωπού προς το εσωτερικό.
π. 395Οι Θηβαίοι εντάσσουν τον Ωρωπό στο Κοινό των Βοιωτών.
394Συμμαχία Αθηναίων και Ερετριέων για 100 έτη.
387/6Διάλυση του Κοινού των Βοιωτών. Ο Ωρωπός αυτονομείται και οι κάτοικοί του επιστρέφουν στις παλιές τους εστίες.
378/7Δεύτερη Αθηναϊκή Συμμαχία.
371-366Ο Ωρωπός και πάλι υπό Αθηναϊκή προστασία ή κατοχή.
366Κατάληψη του Ωρωπού από τους τυράννους της Ερέτριας.
338-335Περίοδος αυτονομίας Ωρωπού, μετά τη μάχη της Χαιρώνειας.
335Μετά την καταστροφή της Θήβας ο Αλέξανδρος παραχωρείτον Ωρωπό στους Αθηναίους.
322Οι Αθηναίοι εγκαταλείπουν τον Ωρωπό.
312Ο Ωρωπός καταλαμβάνεται σταδιακά από τον Κάσσανδρο και τον Πτολεμαίο, ο οποίος τον προσαρτά στο Κοινό των Βοιωτών.
304Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής προσφέρει τον Ωρωπό στην Αθήνα.
295/4Απελευθέρωση του Ωρωού από την κυριαρχία των Αθηναίων.
π. 295Ψήφισμα του δήμου Ωρωπίων για την επισκευή του οχυρωματικού τείχους της πόλης.
287Ο Ωρωπός γίνεται μέλος του Κοινού των Βοιωτών.
225-200Ψήφισμα του δήμου ρωπίων για την επισκευή του οχυρωματικού τείχους της πόλης.
171Διάλυση του Κοινού των Βοιωτών.
156-150Επίθεση της Αθήνας κατά του Ωρωπού.
146Υποδούλωση της Ελλάδας στους Ρωμαίους.
42-31Οι Αθηναίοι, ως σύμμαχοι του Αντωνίου, καταλαμβάνουν τον Ωρωπό και τον διατηρούν έως το 31 π.Χ.
3ος αι. μ.Χ.Ο Ωρωπός διοικείται από την Αθήνα.
4ος αι. μ.Χ.Ο Ωρωπός παρακμάζει και κάποια στιγμή εγκαταλείπεται.
Ο Παλιός Ωρωπός θα πάρει τη θέση της αρχαίας πόλης.

Τι μας λένε τα αρχιτεκτονικά λείψανα;

Τα αρχιτεκτονικά λείψανα που ήρθαν στο φως στον Ωρωπό ήταν πολύ σημαντικά.
Δεν ανήκουν όλα σε μία οικιστική περίοδο.

Τι ήρθε στο φως…
Ένας εκτεταμένος οικισμός των Γεωμετρικών και Αρχαϊκών χρόνων (8ος-6ος αι. π.Χ.), δεκάδες ελλειψοειδή, αψιδωτά και κυκλικά οικοδομήματα, πολυάριθμοι περίβολοι, εργαστήρια μεταλλοτεχνίας, λατρευτικά και άλλα δημόσια οικοδομήματα, καθώς και ταφές της ίδιας εποχής.

Τι έχει ιδιαίτερη σημασία…
· Η ανακάλυψη του μεγαλύτερου και καλύτερα διατηρημένου οικισμού του 8ου και 7ου αι. π.Χ. (750-600 π.Χ.) με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση καμπυλόγραμμων κτιρίων των Πρώιμων Ιστορικών Χρόνων του ελλαδικού χώρου
· Η ανακάλυψη ενός ελλειψοειδούς κτιρίου (κτίριο Α) με στοά από ξύλινους στύλους….. Μήπως, μια πρόδρομη μορφή του γνωστού περιστυλίου του αρχαίου ελληνικού ναού;

Ποια τα χαρακτηριστικά των οικοδομημάτων
· Το ποικίλο σχήμα τους
· Ο προσανατολισμός τους, με ελάχιστες εξαιρέσεις, προς Νότον, για προστασία από τους βόρειους ανέμους
· Η κατασκευή των τοίχων από αδρά κατεργασμένους λίθους στο κάτω μέρος και άψητες πλίνθους στο πάνω
· Η σαμαρωτή στέγη από άχυρα ή καλάμια
· Η ύπαρξη ψηλού κατωφλιού για την προστασία των κτιρίων από τις πλημμύρες, που μάλλον ήταν συχνές
· Τα δάπεδα από πατημένο χώμα, τα λίθινα θρανία κατά μήκος των εσωτερικών τοίχων ορισμένων κτιρίων και η ύπαρξη εστίας στο κέντρο κάποιων από αυτά.

Ο προσδιορισμός της χρήσης των αρχαίων οικοδομημάτων είναι συχνά δύσκολος.
Στον Ωρωπό, τα περισσότερα φαίνεται ότι ήταν κατοικίες και βοηθητικοί αποθηκευτικοί χώροι.
Ορισμένα ήταν εργαστήρια μεταλλοτεχνίας και ένα χρησίμευε ως κεραμικός κλίβανος.

Ένα ‘Ηρώο’ 2700 χρόνων;

Ένα εύρημα στον Κεντρικό Τομέα της ανασκαφής οδήγησε τους αρχαιολόγους στη σκέψη ότι στο χώρο λειτουργούσε ένα ‘ηρώο’, χώρος λατρείας των προγόνων ή των νεκρών.

Οι ενδείξεις…
· Μία ορθογώνια πλακόστρωτη κατασκευή, στη θέση ενός ερειπωμένου κτιρίου (του ελλειψοειδούς ΙΑ) ήταν μάλλον βωμός, καθώς ήταν καλυμμένη με καθαρή στάχτη και δίπλα της βρέθηκε ένα χειροποίητο λυχνάρι που ίσως είχε χρησιμοποιηθεί σε τελετουργίες.
· Ένας κατακόρυφος δουλεμένος λίθος, που έδινε την εντύπωση ταφικού σήματος, τοποθετημένος στο μέσον μιας λίθινης μακρόστενης κατασκευής.
· Τα θρυμματισμένα αγγεία, κάρβουνα και οστά ζώων, αλλά όχι ανθρώπων, που βρέθηκαν γύρω του.
· Μια μικρή λίθινη κυκλική τράπεζα που εντοπίστηκε λίγο πιο πέρα.
· Τα πήλινα ακρωτηριασμένα ειδώλια αλόγων που βρέθηκαν στη γύρω περιοχή.

Παρόμοια ευρήματα συνήθως σχετίζονται με τη λατρεία των προγόνων ή των νεκρών.
Η παρουσία ενός πήλινου ομοιώματος πλοίου ανάμεσα στις προσφορές ίσως δηλώνει ότι πρόκειται για το κενοτάφιο ενός σημαίνοντος προσώπου που χάθηκε στη θάλασσα.

Στρατόπεδο ή περίβολος για ζώα;

Η αποκάλυψη στο Δυτικό Τομέα ενός μνημειακού οικοδομήματος, με μοναδική για την εποχή αρχιτεκτονική μορφή, αποτελεί αίνιγμα.
Είναι ένα στρατόπεδο που πιθανόν σχετίζεται με το φημισμένο Ληλάντιο πόλεμο (7ος αι. π.Χ.) ή ένα οικοδόμημα καθημερινής χρήσης;

Οι ενδείξεις…
· Ένας υπαίθριος ορθογώνιος περίβολος διαστάσεων 57 x 17,60 μ. με πρόχειρη τοιχοποιία, στον οποίο εγγράφονται ορθογώνιοι χώροι και κυκλικές κατασκευές.
· Πυργόσχημες ή ενισχυμένες κατασκευές στα σημεία εισόδων του («πυλώρια»).
· Λιγοστά και φτωχά ευρήματα του 700-600 π.Χ.
· Το στρώμα καταστροφής του Νότιου «πυλωρίου» που οφείλεται πιθανώς σε ανθρώπινη επέμβαση.
· Ένα χάλκινο έλασμα πιθανότατα τμήμα κυκλικής ασπίδας ενισχύει την υπόθεση, αλλά η παρουσία του εκεί μπορεί να αποτελεί απλή σύμπτωση.
· Δύο κρανία ζώων της οικογένειας των ιππιδών που βρέθηκαν ΝΔ του Νότιου «πυλωρίου» του οικοδομήματος και αρκετά οστά μικρόσωμων ιππιδών από τη γύρω περιοχή.

Η δελεαστική υπόθεση…
ότι το οικοδόμημα πιθανόν χρησίμευε ως χώρος στρατοπέδευσης ενός έφιππου σώματος που έλεγχε το θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ Ωρωπού και Ερέτριας κατά τη διάρκεια κάποιας φάσης του φημισμένου Ληλαντίου Πολέμου, της πολύχρονης αυτής σύρραξης με αντιπάλους τους Ερετριεέις και τους Χαλκιδείς και τους εκατέρωθεν συμμάχους τους.

…παραμένει αναπόδεικτη εικασία…
καθώς η έρευνα στο χώρο δεν έχει ολοκληρωθεί. Το μνημειακό οικοδόμημα θα μπορούσε να είναι ένας απλός περίβολος για ζώα ή να έχει μία άλλη ειδική χρήση.

Μόνον η συνέχιση της έρευνας θα δώσει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα και ενδέχεται να οδηγήσει στην αναθεώρηση της αρχικής υπόθεσης.

Σκουριασμένα μυστικά.
Ποια η σημασία της μεταλλουργίας;

Οι ανασκαφές στον Ωρωπό έφεραν στο φως πολλά σημαντικά ευρήματα που σχετίζονται με την παραγωγή χάλκινων και κυρίως σιδηρών αντικειμένων.

Η μαρτυρία των κτιριακών εγκαταστάσεων
Ορισμένα κτίρια χρησίμευαν ως εργαστήρια μεταλλοτεχνίας (Α και ίσως ΙΑ). Οι διάσπαρτοι μεταλλευτικοί κλιβάνοι και τα πολυπληθή απορρίμματα εκκαμίνευσης οδηγούν με ασφάλεια σ’ αυτό το συμπέρασμα.

Η μαρτυρία των κινητών ευρημάτων
Βρέθηκαν:
· Σκωρίες (κοινώς σκουριές) διασκορπισμένες σε μεγάλο τμήμα της ανασκαμμένης θέσης
· Πήλινα ακροφύσια (μικροί σωλήνες με στενό άκρο) μεταλλευτικών κλιβάνων
· Πολυάριθμα σιδερένια εργαλεία και ένα αινιγματικό σύνολο από 70 περίπου μαχαίρια και μικρές αξίνες.

Η μαρτυρία των θετικών επιστημών
· Έρευνα Μαγνητικής Επιδεκτικότητας πιστοποίησε την παρουσία μικροσκοπικών ρινισμάτων σιδήρου στο Κτίριο Α και εντονότατη συγκέντρωσή τους στην περιοχή του κλιβάνου
· Αναλύσεις των σκωριών στο μικροσκόπιο πιστοποίησαν την κατασκευή σιδερένιων και χάλκινων αντικειμένων.

Η ερμηνεία και σημασία των ευρημάτων…
Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι κατά την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (11ο – 7ο αι. π.Χ.) το εμπόριο μετάλλων ήταν ένα από τα βασικά κίνητρα που οδήγησαν τους ευβοείς σε υπερπόντια ταξίδια και στην ίδρυση των πρώτων αποικιών. Τα προϊόντα της μεταλλοτεχνίας αποτελούσαν σημαντικά εμπορεύσιμα είδη, συνδέονταν με ταφές επιφανών προσώπων και χρησιμοποιούνταν ως αναθήματα.

Λίγες είναι οι γνώσεις μας για την κοινωνική θέση των ίδιων των μεταλλουργών την εποχή εκέινη.
Η κατανόηση ακαλαίσθητων υπολειμμάτων, όπως οι σκωρίες του Ωρωπού, μπορεί να μας οδηγήσει πέρα από τα αντικείμενα…
στους πραγματικούς ανθρώπους που τα κατασκεύασαν.

Αναζητώντας σύμβολα πλούτου, κύρους και λατρείας

Σημάδια μιας σύνθετης κοινωνικής οργάνωσης ανιχνεύονται στον Ωρωπό.
Διαφαίνονται στη σταδιακή εξειδίκευση των οικοτεχνικών ή βιοτεχνικών δραστηριοτήτων μέσα σε κάθε οίκο.

Χώροι πλουσίων και δυνατών
Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις για την παρουσία σημαντικών οικογενειών ή προσώπων στον Ωρωπό. Οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τη μεταλλοτεχνία χαρακτηρίζουν μόνον τις οικογένειες που κατοικούσαν στον Κεντρικό Τομέα της ανασκαφής, ενασχόληση που ασφαλώς τους προσέδιδε μεγαλύτερο πλούτο, δύναμη και κύρος. Ο μεγάλος περίβολος του Κεντρικού Τομέα με τα πολυάριθμα κτίρια στο εσωτερικό του ίσως ανήκε σε μια σημαντική οικογένεια του οικισμού που είχε υπό τον έλεγχό της την παραγωγή των μετάλλινων αντικειμένων. Το αψιδωτό κτίρο Θ φαίνεται ότι ήταν η κύρια κατοικία της οικογένειας αυτής.

Χώροι λατρείας
Στο εσωτερικό του ίδιου περιβόλου βρέθηκε ένα κυκλικό κτίριο (ΣΤ) πιθανότατα με λατρευτικό προορισμό. Στοιχεία όπως οι αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες ορισμένων κτιρίων και τα ασυνήθιστα ευρήματα υποστηρίζουν τέτοιες υποθέσεις. Υπάρχουν, όμως, αρκετά αναπάντητα ερωτήματα:
· ποια η σημασία της λατρείας για τη ζωή των Ωρωπίων;
· ποιες θεότητες λατρεύονταν εδώ; Μήπως η Αλία Νύμφη, προστάτιδα των ναυτικών; Η λατρεία της μαρτυρείται επιγραφικά στον Ωρωπό κατά την Ελληνιστική περίοδο. Μήπως οι αδελφοί της, οι Τελχίνες, δηλ. οι δαίμονες που είχαν σχέση με τη μεταλλοτεχνία;
· τι ακριβώς ήταν το σύνολο που προσωρινά χαρακτηρίστηκε «ηρώον» και πώς ερμηνεύεται το σύνολο από τα σιδερένια εργαλεία και τα κοσμήματα;

Κοινωνικές μεταβολές…
θα οδηγήσουν σταδιακά σε αλλαγές των κτιριακών χώρων, έτσι ώστε ο κάθε ένας από αυτούς να έχει μία συγκεκριμένη χρήση, με ελεγχόμενη πρόσβαση ανάλογα με το φύλο και τον κοινωνικό ρόλο του κάθε ανθρώπου.

Από τον αψιδωτό μνημειώδη αριστοκρατικό οίκο του 10ου π.Χ. αι. στο Λευκαντί της Εύβοιας έως την αρχαϊκή οικία με την παστάδα του Ωρωπού διανύθηκε μία μεγάλη πορεία.
Μας λείπουν ακόμη αρκετοί συνδετικοί κρίκοι. Οι ανασκαφές του Ωρωπού συμβάλουν στη γεφύρωση αυτού του κενού.

Η ταυτότητα του οικισμού
Βρέθηκε η Ομηρική Γραία;

Η θέση ταυτίστηκε με την Ομηρική Γραία της Ιλιάδας (Ραψωδία Β, 498)
Από τις μαρτυρίες αρχαίων φιλολογικών πηγών (Θουκυδίδη, Αριστοτέλη και Στράβωνα)
σε συνδυασμό με τα ανασκαφικά δεδομένα…
· Η παρουσία αττικών, βοιωτικών και κυρίως ευβοϊκών αγγείων πιστοποιεί συναλλαγές με τις γειτονικές περιοχές και στενές σχέσεις με την Ερέτρια.
· Ένας λίθινος ενεπίγραφος δίσκος του β’ μισού του 8ου π.Χ. αι. που βρέθηκε στο κατώφλι του ελλειψοειδόυς κτιρίου Ι, που φέρει χαραγμένο το όνομα του κτήτορά του, Πειθάλιμος. Το Μ με τις πέντε κεραίες δηλώνει ότι το αλφάβητο είναι κατά πάσα πιθανότητα Ερετριακό. Η σημασία του ευρήματος είναι διττή. Αφενός πρόκειται για μία από τις παλαιότερες επιγραφές των ιστορικών χρόνων σε αλφάβητο και αφετέρου πιστοποιεί τη στενή σχέση του Γεωμετρικού Ωρωπού με την Ερέτρια.
· Τα αιγυπτιάζοντα και φοινικικά αντικείμενα που βρέθηκαν, αλλά και η πρώιμη εμφάνιση της γραφής που ως γνωστόν υιοθετήθηκε από τους Φοίκικες, δηλώνουν επαφές με εμπόρους της Ανατολικής Μεσογείου. Ίσως ο οικισμός αυτός να ήταν ένας ακόμα σταθμός στο πολυσύχναστο ναυτικό δρόμο που σύνδεε την Εγγύς Ανατολή με την Κεντρική Ελλάδα.
· Η ενασχόληση με τη μεταλλοτεχνία και η οργάνωση του χώρου επιτρέπουν μια σειρά από συσχετισμούς με το αντίστοιχο βιοτεχνικό κέντρο στις Πιθηκούσσες, την πρώτη ελληνική (ευβοϊκή) αποικία της Δύσης.

Σύγχρονοι μελετητές διατυπώνουν τη θεωρία ότι οι Γραίοι, όπως και οι Ευβοείς, ταξίδεψαν στη Δύση σε αναζήτηση μετάλλων και συμμετείχαν στην ίδρυση των πρώτων ευβοϊκών αποικιών της Δύσης.
Εικάζεται ότι οι Γραίοι ήρθαν πρώτοι σε επαφή με τους αυτόχθονες κατοίκους της Ιταλικής χερσονήσου και έτσι όλοι οι Έλληνες έγιναν γνωστοί στη Δύση ως Graii (Γραίοι), Greci (Γραικοί).

Σχόλιο του Enimerosi 360:Με μεγάλο σεβασμό τόσο στην αξία ,όσο και στην πολιτιστική σημασία των όσων παραπάνω περιγράφονται ξεκινάμε σήμερα μια πρώτη προσπάθεια να αγγίξουμε την Ιστορία της περιοχής μας και να αναδείξουμε την τεράστια σημασία της για τον Ελλαδικό χώρο. Μια προσπάθεια που θεωρούμε πως την οφείλουμε στα παιδιά μας και στις γενιές που έρχονται, με την ευχή να εκτιμήσουν περισσότερο τα σημάδια και την αξία της Ιστορικής μνήμης και να αναδείξουν αυτόν τον ανεκτίμητο θησαυρό, όπως ακριβώς του αξίζει.

Πηγή:http://extras.ha.uth.gr/

Σχετικά Άρθρα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button