ΝΑΞΟΣ-ΑΠΕΙΡΑΝΘΟΣ

Νάξος! Από το 2000 π.χ έως σήμερα, μια μακραίωνη ιστορία

1. Μυθολογία
  Η μυθολογία συνδέει τη Νάξο με τον Δία, (ο Δίας ο Μηλώσιος, προστάτης των ποιμνίων, λατρευόταν στην Νάξο), τη Σέμελη και τον καρπό του δεσμού τους τον Διόνυσο. Ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού, του κεφιού και του θεάτρου, ανατράφηκε (όπως αναφέρεται σε Ομηρικό Ύμνο) από νύμφες σε μια σπηλιά, στα Ναξιακά βουνά, περιόδευε στα δάση του νησιού, στολισμένος με κισσό και δάφνη, ακολουθούμενος από τις νύμφες και λατρευόταν στο βουνό Κόρωνος. Άλλος μύθος συνδέει τη Νάξο με την Αριάδνη, κόρη του Μίνωα που βοήθησε τον Θησέα να σκοτώσει τον Μινώταυρο. Ο Θησέας εγκατέλειψε την Αριάδνη στη Νάξο, όπου αυτή παντρεύτηκε τον Διόνυσο. Το στεφάνι του γάμου τους, το τοποθέτησε ο Διόνυσος ανάμεσα στα άστρα, σύμφωνα με την “Θεογονία” του Ησιόδου.
2. Κάτοικοι
   Το νησί κατοικήθηκε πριν από το 2000π.Χ. (πρωτοκυκλαδική περίοδος) αρχικά από τους Θράκες και τους Πελασγούς και αργότερα από τους Κάρες. Τα τελευταία χρόνια ανακαλύφθηκαν σε πολυάριθμα σημεία του νησιού θεμελιώσεις κατασκευών και αγγεία της εποχής αυτής. Τρία από τα σημεία αυτά ανακαλύφθηκαν στην περιοχή της Πόλης της Νάξου (Παλάτια, Γρόττα, Απλώματα). Άλλα ευρήματα στην περιοχή φανερώνουν ότι η πόλη της Νάξου κατοικείται συνεχώς από την εποχή και μετά, επί 5.000 χρόνια, και μπορεί να θεωρείται μία από τις πλέον παλιές πόλεις της Ελλάδας.
3. Μετανάστευση
   Αμέσως μετά, άρχισε η μεγάλη Ιωνική μετανάστευση από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα νησιά του Αιγαίου και της δυτικής ακτής της Ανατολίας (δημιουργία της Ιωνίας). Τον 8ον αιώνα οι Ίωνες των νησιών είχαν δημιουργήσει το θρησκευτικό τους κέντρο στη Δήλο. Οι Ναξιώτες και οι άλλοι νησιώτες συγκεντρώνονταν κάθε χρόνο στη Δήλο, τιμώντας τον Απόλλωνα με τραγούδια και χορούς και διαγωνισμούς μουσικής, ποίησης και αθλητισμού.
4. Ακμή
   Η Νάξος ακμάζει στον 8ον,7ον και ιδιαίτερα 6ον αιώνα π.Χ. Το Νησί κυριαρχεί στο εμπόριο και τη γλυπτική, όπως μαρτυρούν τα αφιερώματα των Ναξίων στη Δήλο, η Σφίγγα των Ναξίων στους Δελφούς, ο Οίκος των Ναξίων στους Δελφούς, ο Οίκος των Ναξίων στη Δήλο κ.α.
5. Προϊόντα
   Η ευφορία του νησιού ήταν πασίγνωστη και γι’ αυτό ο Όμηρος την ονομάζει ως ‘Δίαν’ (θεϊκή), ενώ ο Πίνδαρος ‘λιπαρά’ (εύφορη). Ξακουστό ήταν το νησί για τα αμύγδαλα, το μέλι αλλά κυρίως για το κρασί του. Τόσο πολύ όπως φαίνεται ήταν διαδεδομένη η αμπελουργία και τόσο ονομαστά ήταν τα κρασιά της Νάξου, ώστε μερικοί από τους συγγραφείς ανέφεραν ότι υπήρχε ποταμός στη Νάξο απ’ όπου έρεε “άκρατος ευώδης οίνος” και βρύση απ’ όπου “οίνος ρει μάλα ηδύς”. Ο Αθηναίος αναφέρει ότι το νέκταρ δεν ήταν γλυκύτερο του Ναξιακού οίνου. Ομοίως, ο Αρχίλοχος ο Πάριος παραβάλλει το κρασί της Νάξου με νέκταρ.
6. Γραπτή ιστορία- Κλασσική αρχαιότητα
   Η Νάξος εμφανίζεται στην γραπτή ιστορία στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ., όπου σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, έπαιζε ένα σημαντικό ρόλο στο ξέσπασμα των Περσικών Πολέμων. Οι αριστοκράτες που κυβερνούσαν το νησί ανατράπηκαν το 546π.Χ. με την βοήθεια των Αθηνών από τον τύραννο Λύγδαμη, επανήλθαν με την υποστήριξη της Σπάρτης μετά από 20 χρόνια και ανατράπηκαν εκ νέου λίγα χρόνια μετά. Κατέφυγαν τότε για βοήθεια στην Ιωνική πόλη της Μιλήτου, που κυβερνούσε ο Πέρσης σατράπης Αρισταγόρας. Ο Αρισταγόρας ανάφερε το θέμα στον βασιλιά των Περσών Δαρείο, ο οποίος επιτέθηκε στη Νάξο και πολιόρκησε τους οχυρωμένους κατοίκους της επί 4 μήνες, αλλά χωρίς επιτυχία. Λίγο αργότερα οι Πέρσες νικήθηκαν στον Μαραθώνα και επέστρεψαν στην Ασία αλλά συνέχισαν να κατέχουν τη Νάξο και άλλα νησιά. Παρά την κατοχή της Νάξου από τους Πέρσες, τέσσερα ναξιακά πλοία ενώθηκαν με τον ελληνικό στόλο και διακρίθηκαν στην ναυμαχία της Σαλαμίνας. Επίσης διακρίθηκαν και στην μάχη κατά των Περσών το 479π.Χ. Η Νάξος στη συνέχεια συμμετείχε και στη Δηλιακή Συμμαχία υπό την ηγεμονία των Αθηνών.

7. Ενετοκρατία- μέχρι σήμερα
   Ένα καινούριο κεφάλαιο στην ιστορία της Νάξου άνοιξε στις αρχές του 13ου αιώνα, μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης όπου υπογράφτηκε συμφωνία των Λατίνων με τους Βυζαντινούς, σύμφωνα με την οποία τα νησιά του Αιγαίου περιήλθαν στην κυριαρχία των Βενετών και του Μάρκου Σανούδου. Ο Μάρκος Σανούδος επιτέθηκε και νίκησε τη Νάξο, εγκαταστάθηκε στη Χώρα όπου χτίστηκε το δουκικό παλάτι στο Κάστρο. Το Δουκάτο του Αρχιπελάγους, όπως ονομάστηκε, κυβερνιόταν από Βενετούς και από τον Μάρκο Σανούδο. Αργότερα μετά την δολοφονία του τελευταίου Σανούδου επικράτησε η Δυναστεία των Κρίσπι και το 1566 Δούκας της Νάξου ορίστηκε ο Πορτογαλοεβραίος ισχυρός άντρας Ιωσήφ Νάζι. Μετά τον θάνατο του, το νησί τέθηκε στην άμεση κυριαρχία της Αυλής του Σουλτάνου. Τέλος οι Ναξιώτες συμμετείχαν στην Επανάσταση και τον Αγώνα του 1821 και η Νάξος υπήρξε τμήμα του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του.

Πολιτισμός
   Ο πολιτισμός της Νάξου την δεύτερη χιλιετία π.Χ. επηρεάστηκε βαθιά από την Μινωική Κρήτη (Κρητική αποικία). Με την κατάρρευση του Μινωικού πολιτισμού περί το 1.400π.Χ. οι Κυκλάδες περιέρχονται στην επιρροή της Μυκηναϊκής Ελλάδας, η οποία με την σειρά της αποδυναμώθηκε τον 12ον αιώνα π.Χ.
   Ένα κομμάτι του πολιτισμού της Νάξου αποτελούν τα παραδοσιακά υφαντά και κεντήματα των γυναικών, τα οποία και απεικονίζουν σκηνές από την καθημερινή ζωή αλλά και θέματα παρμένα από τη μυθολογία, τη θρησκεία κ.α. Μια τέχνη με αρκετή κάμψη που συνεχίζεται όμως χάριν των συνεταιρισμών και των μεμονωμένων τεχνιτών Κωμιακής, Απειράνθου , Κορώνου και Μονής. Γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων κατοίκων του νησιού, που ως γνωστό λάτρευαν το Θεό Απόλλωνα(θεό της μουσικής) και το Διόνυσο (θεό της αμπέλου και του κεφιού), οι Ναξιώτες χρησιμοποίησαν το τραγούδι ως τρόπο έκφρασης (χαρά, λύπη, νανούρισμα κλπ.), δημιουργώντας μια μοναδική ποικιλία στο είδος του.
Είδη τραγουδιών :
   -οι παραλογές, τα μοιρολόγια, τα λατρευτικά, τα νανουρίσματα,
   -οι ρίμες, οι πατινάδες και τα κοτσάκια.

Τα τραγούδια μεταφέρονταν από γενιά σε γενιά με το στόμα. Αλλά και η εκμάθηση των σκοπών στα μουσικά όργανα γίνονταν από τον παλιότερο οργανοπαίκτη στον νεότερο. Τα όργανα που συναντάμε στην Νάξο, κυρίως στην ορεινή, είναι το σουβλιάρι, η τσαμπούνα, το ντουμπάκι, το βιολί, και το λαούτο . Οι οργανοπαίκτες ήταν και είναι κυρίως κάτοικοι του Νησιού. Μαζί με το τραγούδι βέβαια ήρθαν και οι χοροί όπως :
   -ο συρτός, ο μπάλλος ή αντικρυστός, καλαματιανός κ.α.
Τέλος τμήμα του πολιτισμού αποτελεί και ο αθλητισμός. Αρκετούς μεγάλους αθλητές έχει να παρουσιάσει η Νάξος.

Το κείμενο παρατίθεται τον Μάρτιο 2003 από την ακόλουθη ιστοσελίδα του ΞΕΝΙΟΣ ΔΙΑΣ website, του Πανεπιστημίου Πατρών

Σχετικά Άρθρα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Back to top button